2022ko Lurzoruaren Munduko Egun honek Eusko Jaurlaritza indartzen du, Euskadiko 2030 Lurzorua Babesteko lehen Estrategia baitu, joan den ekainean onartua, 2050ean lurzoruaren degradazioak eta okupazioak zerora jo dezaten termino garbietan, eta gure inguruan dauden lurzoru degradatuak berreskura daitezen, horrela lurzoru osasungarriak bermatzeko, etorkizuneko belaunaldiek gure planetaz gozatzen jarrai dezaten.

Estrategiak modu integralean heltzen dio lurzoruaren kudeaketari, lurzoru kutsatuak lantzeko ikuspegi tradizionala gaindituz, Euskadi erreferentzia baita Europan. Hala, ekimen aitzindaria da , bai Euskadin, bai Estatuan, jorratzen duen ikuspegiagatik. Europan, Suitzak, Eskoziak, Galesek edo Holandak bakarrik dituzte lurzoruaren kudeaketa integralerako antzeko politikak.

Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailak koordinatuta eta hainbat erakunderen partaidetzarekin, Estrategiak asmo handiko helburua ezartzen du: lurzoruaren kudeaketa iraunkorraren bidez, ingurune horren degradazioa saihestea, mende erdirako, eta, aldi berean, haren kontserbazioa bermatzea, biodibertsitatearen eta pertsonen osasunari dagokionez.

Bost helburu eta 69 ekintza

Bost helburu estrategiko zehaztu dira: lurzoruaren kontsumoa murriztea; lurzoruaren okupazioa kudeatzea; inpaktu kaltegarrien babesa; lurzoru degradatuak lehengoratzea, haien berezko funtzioak berreskuratzeko, kokalekua kontuan hartuta; eta lurzoruen babesa horretarako prestatutako profesionalek eta herritar sentsibilizatuek lurzoruak modu iraunkorrean kudeatuz eta erabiliz.

Halaber, 69 ekintza finkatzen ditu lehen ekintza planerako, abiapuntuko ildo gisa. 69 ekintza horiek 7 jarduera esparrutan kokatzen dira: zeharkako ekintzak; lurralde plangintza; nekazaritza, abeltzaintza eta basogintza; lurzoru naturalak; industria jatorriko lurzoru kutsatuak; induskatutako lurrak eta ekonomia zirkularra; eta klima aldaketa arintzea eta horretara egokitzea.

Estrategiaren hedapenak lurzoruaren osasunaren jarraipena egiteko sare bat abian jartzea ekarriko du, Euskadiko lurzoruen mapa bat eginez, bai eta gizarte osoa lurzoruaren kudeaketa jasangarrian sentsibilizatzeko eta inplikatzeko kanpainak eta jarduerak ere. Elikagaien ekoizpena kontuan hartuko duen kudeaketa jasangarria.

Lurzoruaren babesari denbora luzez egin zaio muzin sistematikoki, politika eta plangintza sektorial ugaritan sakabanatuta. Baina gero eta protagonismo handiagoa hartu du munduko eta Europako agertoki berri batean. Horrela, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailak Euskadiko 2030erako Lurzorua Babesteko lehen Estrategia hau egiteko prozesua zuzendu du, elkarlanean eta koordinazioan oinarritutako ekintzak ekartzeko helburu komunak formulatzeko.

Lan hori lurzoruaren kudeaketarekin lotutako Euskal Autonomia Erkidegoko administrazioaren, interes taldeen eta gizarte eragileen etengabeko parte hartzeari esker egin da. Ahalegin asko, elementu isolatuen kudeaketa atomizatua alde batera utziko duen eredu baten bidez gizartearentzat ordezkaezina den bitarteko bat zaintzeko bizi premiak elkartuta, baliabide horren ikuspegi integrala izango duen paradigma berri batean barneratzeko.

Lurzoruak, elikagaien jatorria

Aurten, "Lurzoruak: elikagaien jatorria" goiburuarekin, NBEk azpimarratu nahi du lurzoruko nutrienteen galera dela nutrizioa arriskuan jartzen duen degradazio prozesu nagusietako bat. Arazo hori mundu osoko elikagaien segurtasunerako eta jasangarritasunerako garrantzitsuenetako bat dela onartzen da. Kanpainak ekosistema osasuntsuak eta giza ongizatea mantentzearen garrantziaz ohartarazi nahi du, lurzoruaren kudeaketan gero eta handiagoak diren erronkei helduz, lurzoruaren gaineko kontzientziazioa areagotuz eta gizarteak beren osasuna hobetzera animatuz.

Datuek adierazten dutenez, azken 70 urteetan, elikagaien bitaminen eta nutrienteen maila izugarri murriztu da, eta mundu osoan 2.000 milioi pertsonak baino gehiagok mikronutrienteen urritasuna dutela uste da, "ezkutuko gosea" izenez ere ezagutzen dena, detektatzen zaila delako.

Lurraren degradazioak eta nutrienterik ezak, halaber, elikagaiak ekoizteko gaitasuna galtzea dakar, gosea, pobrezia eta desnutrizioa eraginez. Alderantzizkoa ere kaltegarria da; izan ere, nutrienteen kontzentrazio oso handia badago, lurrak landareentzat eta animalientzat giro toxikoa sortzen du, ingurumena kutsatzen du eta klima aldaketa sustatzen du.

Lurraren Munduko Egunaren jatorria 2002an hasi zen, Lurzoruaren Zientzien Nazioarteko Batasunaren (IUSS) bultzadari esker. Batasun horrek ekitaldi hori proposatu zuen Lurzoruaren aldeko Munduko Aliantzaren (FAO) esparruan. Foro hori elkarlanean sortu zen, jakina baitzen lurzorua berreskuratzeko esperientzia iraunkorrak partekatu behar zirela.